PFAS: drinkwater is veilig, de uitstoot moet omlaag!

PFAS is overal en dat vraagt om actie. Drinkwaterbedrijven meten het in bronnen en in drinkwater en publiceren erover op hun website. Zo kon Greenpeace een postcodechecker maken. Maar met alle aandacht voor drinkwaterveiligheid en zuivering, blijven de vervuilers wederom buiten beeld. Wat doet Dunea en wat kan uw organisatie zelf doen?

De kernboodschap van Dunea is helder: het drinkwater is veilig, maar de totale blootstelling aan PFAS moet omlaag. Het drinkwater van Dunea voldoet aan alle wettelijke eisen. Tegelijk horen PFAS niet thuis in het milieu, in voedsel of in onze bronnen voor drinkwater. 

Wat zijn PFAS en waarom zijn ze een probleem? 

PFAS is een verzamelnaam voor een hele grote groep chemische stoffen. Ze worden vanwege hun water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen toegepast in allerlei producten en industriële toepassingen, zoals coatings, textiel, voedselverpakkingen en blusschuim. Het probleem is dat PFAS nauwelijks afbreken. De stoffen verspreiden zich via lucht, bodem en water en hopen zich op in het milieu. Daardoor krijgen mensen PFAS via verschillende routes binnen.  

Het grootste deel van de blootstelling komt via voedsel; drinkwater levert een kleiner aandeel. Omdat PFAS inmiddels wijdverspreid aanwezig is in onze leefomgeving, kunnen mensen deze stoffen nauwelijks vermijden. Daarom is het belangrijk de uitstoot te stoppen. 

Norm versus richtwaarde

Voor PFAS geldt momenteel een Europese wettelijke drinkwaternorm van 100 nanogram per liter voor de som van twintig PFAS. Het drinkwater van Dunea blijft daar ruim onder. Daarnaast heeft het RIVM voor enkele PFAS een veel lagere advieswaarde voor drinkwater afgeleid: 4,4 nanogram PFOA-equivalenten per liter. Bij deze waarde kijkt het RIVM niet alleen naar drinkwater, maar naar de totale hoeveelheid PFAS die mensen via verschillende routes kunnen binnenkrijgen. En dat totaal is te veel. Ook volgens het RIVM, het voedingscentrum en Greenpeace, is kraanwater veilig en nog steeds de beste keuze.

Wat doet Dunea? 

Uitgebreid meten

Dunea meet van bron tot kraan op verschillende stoffen, waaronder PFAS. Zowel de resultaten van het wettelijke meetprogramma als de metingen in de bronnen voor drinkwater zijn openbaar. Zo kunnen klanten en zakelijke partners zelf zien welke PFAS zijn gemeten en in welke concentraties op welke productielocaties. 

Bescherming van drinkwaterbronnen

Dunea zet zich al jaren in voor de bescherming van drinkwaterbronnen, via Vewin, RIWA-Maas en de Schone Maaswaterketen. We pleiten voor strengere regels voor PFAS-lozingen, beter toezicht, stevige handhaving en een zo breed mogelijk verbod op PFAS. Ons uitgangspunt is dat de veroorzaker verantwoordelijk is voor de vervuiling en dat de rekening niet bij de drinkwaterklant hoort te liggen. Omdat het Rijk geen centraal beeld heeft van vergunde directe en indirecte (riool) lozingen, hebben de drinkwaterbedrijven hierin het voortouw genomen. Inmiddels raakt de Atlas voor een schone Maas, steeds verder gevuld. Als de vervuiler PFAS zuivert, is dat gunstig voor alle blootstellingsroutes. Bovendien blijven de kosten zo bij de vervuiler en de koper van diens producten. 

PFAS uit het water verwijderen

Intussen zuivert Dunea maximaal met de mogelijkheden die er nu zijn. De drinkwaterzuivering van Dunea bestaat al uit tien zuiveringsstappen. Actieve kool is daar één van. Door extra poederkool toe te voegen, verwijdert Dunea gemiddeld ongeveer 70 procent van de aanwezige PFAS uit het water. Maar niet alle PFAS zijn met de huidige technieken volledig te verwijderen. Het zijn zeer hardnekkige stoffen en sommige soorten, waaronder TFA, zijn technisch bijzonder lastig uit water te halen. Nog verdere zuivering vraagt om nieuwe technieken, meer energie, water, grote investeringen en veel tijd om te (mogen) bouwen. Bij toekomstige uitbreiding van de drinkwaterproductie zal daarom ook membraanfiltratie worden toegepast. 

Zuiveren voor drinkwater verwijdert geen PFAS uit voedsel, bodem of andere delen van de leefomgeving. Bovendien ontstaat bij de zuivering een reststroom die verder moet worden verwerkt. De structurele oplossing is daarom voorkomen dat PFAS in het milieu terechtkomen. 

Wat kunt u doen? 

De zakelijke markt kan een belangrijke rol spelen bij het terugdringen van het gebruik en de uitstoot van PFAS. Dat begint met inzicht in de eigen bedrijfsvoering en keten. 

  1. Breng PFAS in uw organisatie en keten in kaart

  2. Kies waar mogelijk voor PFAS-vrije alternatieven
  3. Voorkom emissies naar lucht en water
  4. Voorkom verspreiding via afval
  5. Maak transparantie onderdeel van uw inkoop

En thuis?

PFAS volledig vermijden is niet mogelijk. Wel kunnen mensen de vraag naar PFAS-houdende producten helpen verminderen door kritisch te kijken naar producten met water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen en waar mogelijk voor aantoonbaar PFAS-vrije alternatieven te kiezen. Voor voedsel blijft gevarieerd eten het algemene advies van het RIVM. 

Dunea adviseert niet om over te stappen op flessenwater of zelf een thuisfilter te plaatsen. Ook in flessenwater komen PFAS voor. Behalve de prijs, de uitstoot van verpakking en vervoer is flessenwater via de Warenwet bovendien veel minder streng gecontroleerd. De werking van thuisfilters verschilt bovendien per product en onvoldoende onderhoud kan de waterkwaliteit nadelig beïnvloeden. Een waterontharder is niet bedoeld voor het verwijderen van PFAS. Kraanwater blijft een veilige en duurzame keuze. 

Samen krijgen we PFAS omlaag

Dunea blijft meten, zuiveren, investeren en aandringen op betere bescherming van drinkwaterbronnen. Maar het PFAS-probleem kan niet uitsluitend bij de drinkwaterzuivering worden opgelost. Daarvoor zijn maatregelen nodig bij productie, toepassing, vergunningverlening en uitstoot. 

Overheden hebben een zorgplicht voor drinkwater en kunnen zich inspannen om lozingen met PFAS beter in beeld te brengen, alert en streng te zijn in hun VTH-aanpak. En via de politieke lijn te blijven volharden in regelgeving die iedereen beschermt: een Europees PFAS-verbod, een nationaal lozingsverbod en een verbod op PFAS in bestrijdingsmiddelen. 

Bedrijven kunnen bijdragen door PFAS in hun keten zichtbaar te maken, alternatieven te kiezen en emissies zoveel mogelijk te voorkomen. Want wat niet in het milieu komt, hoeft later ook niet uit water, voedsel of bodem te worden verwijderd. 

Contactpersonen: 

Ik wil dit artikel delen