PFAS aanpakken bij de vervuiler

PFAS zijn overal: in lucht, bodem, water en in ons bloed. We krijgen deze stoffen hoofdzakelijk binnen via voedsel en een kleiner deel via drinkwater. Hoe stoppen we dit? Door vervuiling tegen te gaan. Maar met zoveel mogelijke vervuilingsbronnen en verschillende vergunningverleners, gaat dat niet vanzelf goed. Een eenduidige aanpak en regie zijn noodzakelijk.

Drinkwaterbedrijven met oppervlaktewater als bron, zoals Dunea, hebben te maken met PFAS uit binnen- en buitenland. Het drinkwater voldoet ruim aan de kwaliteitseisen, inclusief de huidige norm voor PFAS, maar de PFAS-waarden moeten verder omlaag, omdat er zoveel manieren zijn waarop iemand aan PFAS wordt blootgesteld. Met PFAS zo wijd verspreid, is uitstoot voorkómen de enige manier om de totale inname structureel te verminderen. Dat heeft naast drinkwater ook effect op de meer dan 80% blootstelling die mensen via voedsel binnenkrijgen. 

Niet wachten op Europees PFAS-verbod 

Nederland is binnen de EU één van de trekkers van het voorstel voor een Europees totaalverbod. Het duurt echter lang voordat dit verbod er is en effect heeft. Ministerie van IenW verkent een nationaal lozingsverbod op het riool en oppervlaktewater. Beide routes hebben te maken met vertragende lobby. Daarnaast is er een nationaal verbod op PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen (TFA) noodzakelijk, want die zijn géén onderdeel van het Europees totaalverbod. Belangrijke initiatieven, maar voor de lange adem. 

Lozingen in kaart brengen 

Intussen geven verschillende bevoegde gezagen lozingsvergunningen af die niet bij elkaar worden opgeteld en dus ook geen rekening houden met wat het water- en ecosysteem aankan. Rijkswaterstaat en waterschappen passen wel een Drinkwatertoets toe om het effect uit te rekenen voor een drinkwaterbedrijf dat benedenstrooms water inneemt uit diezelfde rivier. Maar helaas meten bedrijven niet altijd op PFAS, waardoor deze drinkwatertoets niet altijd wordt toegepast. Ook worden niet altijd concrete maatregelen geëist om de hoeveelheid PFAS binnen een bepaalde termijn te reduceren.  

Lozingen in beeld_Maas

Data-science 

RIWA-Maas, die de drinkwaterbelangen van de Maas behartigt, liet onlangs een aantal datasets combineren en bracht zo niet alleen ruim 600 bedrijven met een lozingsvergunning in kaart, maar ook meer dan 10 bevoegde gezagen voor één stroomgebied. Maarten van der Ploeg, directeur van RIWA Maas: “Met deze kennis kan een gericht begin worden gemaakt met het controleren op lozingen in sectoren waarvan bekend is dat daar met PFAS wordt gewerkt, zoals in de industrie, de afvalverwerking en de chemie.” 

Aanpak 

Het overzicht laat ook zien dat regie van het Rijk als systeemverantwoordelijke een vereiste is om voor een eenduidige aanpak voor alle overheden te zorgen. Van der Ploeg: “Dan kan een optelsom per stof worden gemaakt en kunnen schadelijke stoffen zoals PFAS doelmatiger worden opgespoord. Dat helpt niet alleen het terugdringen van de PFAS-uitstoot vooruitlopend op een verbod, het geeft meer grip op waar schadelijke stoffen vandaan komen. Een rivier is een bron voor leven, ook ons leven. Dat eist bescherming.” 

Meer weten? 

Ik wil dit artikel delen