Blogs 2016 - Torenvalk

Terug naar de live-beelden

 

Gevlogen vogels

15 augustus 2016
De webcams gaan op zwart. Vanaf 1 maart hebben we u, hooggeëerd publiek, het wel en wee laten volgen van de families van torenvalk in de watertoren bij Scheveningen en van de kerkuilen in het hart van Meijendel. Beide ouders brachten uiteindelijk 2 en 6 jongen groot, die zijn uitgevlogen en beide nestkasten zijn nu dan ook leeg. Misschien dat nog een enkele keer een dier een nachtje of dagje komt slapen, maar de grootste belevenissen van voor de camera zijn voorbij.

En hoe dan verder? De jonge torenvalken blijven eerst nog in de buurt. Ze worden nog geregeld gezien in de zeereep en in het oostelijk deel van Meijendel. Daar krijgen ze overdag nog voedsel van hun ouders en kunnen ze de kunst van de jacht onder de knie krijgen. Over enkele weken zullen ze zelfstandig moeten zijn. Dan blijven de ouders mogelijk in Meijendel; de jonge torenvalken zullen uitzwermen. Waarheen? Geen idee, dat kan zijn tot buiten de grenzen van ons land. Daarom ook het eerdere ringen van de dieren, zodat we er misschien op enig moment eentje vinden en kunnen uitlezen waar ie dan uithangt.

In tegenstelling tot kerkuilen zijn torenvalken al in hun eerste levensjaar geslachtsrijp. In april of mei zullen die dus al aan de slag gaan met het voortbrengen van hun nageslacht. Eén van onze torenvalkouders was ook nog maar één jaar, en we hebben allemaal gezien dat ze toch succesvol jongen wisten groot te brengen.

Uit reacties weten we in de afgelopen maanden veel mensen de belevenissen van het leven in beide nestkasten volgden. Soms vanachter een pc of laptop, soms zelfs door live een kijkje te nemen. Ook ikzelf heb geprobeerd een glimp op te vangen van de kerkuilen en torenvalken. Een glimp, want veel meer was het vaak niet. De torenvalken zaten hoog in de watertoren en ver weg, buitelend in de wind rond de toren, schril roepend naar elkaar. De Kerkuilen zag ik alleen in de late avond als de duisternis nog vroeg was. Ze kwamen en gingen zó snel en geluidloos, dat ik alleen hun schimmen zag. Daarom ook de webcams, omdat Dunea het belangrijk vindt om dit stukje natuur zichtbaar dichterbij te brengen. Vanuit je luie stoel kun je kijken naar beelden, meelezen en -leven met de commentaren onder de beelden.

Volgend seizoen komen we vast terug met een nieuwe serie over leven en laten leven in de duinen van Meijendel. Dank aan collega’s en vrijwilligers die dit allemaal mogelijk maakten. Voor nu is het mooi geweest, de beelden gaan op zwart, de vogels zijn gevlogen. 

Arjen Siebel

Afdelingsmanager Natuur Dunea

&

Cornelis Fokker
Vogelringstation Meijendel

-------------------------------------

Verwondering en Drakenvogels

 

8 juli 2016

Het kan niet op voor de camera’s van Dunea. Vorige week kerkuilen die werden geringd, deze week het eerste uitvliegende uilskuiken en afgelopen maandag de jonge torenvalken die werden geringd.

 

Afgelopen maandag dus, zijn de torenvalkenjongen in de watertoren van Scheveningen geringd; bij de juwelier langs geweest hoorde ik iemand zeggen. Net als eerder bij de kerkuilen, zijn ook deze jonge vogels gemeten, gewogen en van een ring voorzien. Twee mannetjes zijn het: 230 en 240 gram; net zoveel als een pakje boter, alleen dan met veren. Als de jongen binnen nu en heel kort uitvliegen en op een later moment worden gevonden of gezien, dan weten we wie ze zijn en –bij meerdere waarnemingen- ook iets over hun vlieggedrag. Allemaal stukjes informatie die helpen de puzzel van begrip over natuur te maken.

 

Dat is dus in 5 zinnen beschreven wat een proces van weken geweest is; nauwgezet gevolgd en beschreven door de dames onder de live-beelden. Super! Net als vorig jaar hebben we ook dit jaar de kast voor de valken aan de watertoren gehangen. Net even anders, maar met hetzelfde uitzicht voor de valken. En net als vorig jaar leek het eerst allemaal niet te gaan lukken. Totdat er toch een paartje kwam en eieren legde. Ik ben dan altijd onder de indruk. De tederheid die beide oudere vogels aan de dag leggen om eieren te draaien, om 3 weken te bebroeden en om hun jongen te voeren. Hoe schril is dat in contrast met de voortvarendheid waarmee muizen –en soms zelfs een hagedis- worden aangesleept, aan stukken gescheurd en verslonden.

 

Ik kijk ernaar en vind het fascinerend. Mijn kleine Tijl en zijn zussen vinden dat ook. Eerst had ik wel wat schroom om ze voor de laptop te zetten en te laten zien hoe muizen werden weggepeuzeld, maar naast me hoorde ik geregeld alleen maar “gaaf” en “cool”. Kennelijk is de verwondering van kids en de vanzelfsprekendheid die bij dit stukje natuur horen heel groot. Ook dit is natuur en het hoort erbij; dat verstoppen we niet.

 

Dinsdagmorgen liet ik de foto’s zien van onze collega’s Noël, Cees en Arend die –ook met alle zachtheid en passie voor hun hobby naast hun werk- twee kuikens vasthielden en ringden. Het contrast was prachtig toen ik naast me hoorde: “Kijk dan! Twee mini-drakenvogels met een ring. Schattig!” En zo is het maar net: altijd plaats voor verwondering over het ruige en rauwe en over het vertederende.…

 

Arjen Siebel

Afdelingsmanager Natuur Dunea

 

-------------------------------------

Jachtpraktijken van pa & ma torenvalk, en ook alweer bijna van de kids…

29 juni 2016

Na een maandje stilte van mijn kant is het wel weer tijd voor een blik in, en eigenlijk ook al bijna weer uit de nestkast. Op 8 juni zag het eerste torenvalkenkindje het levenslicht, een paar dagen eerder dan mijn voorspelling. Ondertussen zijn nog twee jonge valkjes over die al weer 3 weken oud zijn en staan daarmee al aan de vooravond van hun laatste weekje in de nestkast. Gemiddeld zitten de torenvalken namelijk 28 dagen in het nest, waarna ze nog 2 á 3 weken in de buurt van de kast verblijven en nog gevoerd worden door hun ouders.

Het voedsel wordt door de ouders, en na zo’n 7 weken na het uitkomen van de eieren, ook door de jongen gevangen in open terrein. Iedereen kent het beeld wel: een veld of soms slechts een wegberm met daarboven een biddende torenvalk. Ze vliegen dan met een snelheid gelijk aan de windsnelheid tegen de wind in, zodat ze stil blijven hangen. Als het terrein maar open is en ze de bodem goed in de gaten kunnen houden, is het geschikt. En woelmuizen moeten er zitten, vooral veel muizen. Het belangrijkste gedeelte van het dieet van torenvalken bestaat uit de veldmuis, waar ze al biddend naar speuren. Uit onderzoek is echter gebleken dat in het duingebied het muizendieet veel gevarieerder is, met onder meer rosse woelmuis, huismuis en bosmuis.

Het zijn echter niet alleen de bewegingen van deze zoogdiertjes waar de valken al biddend op gespitst zijn. Torenvalken zien in tegenstelling tot de mens ook ultravioletlicht. Urine van muizen weerkaatst dit licht waardoor torenvalken urinesporen van muizen kunnen volgen en zo relatief makkelijk de muisjes weten te vinden.

Het aanbod van muizen kan echter nogal instabiel zijn omdat met name veldmuizen vaak in pieken voorkomt, met hele goede en hele slechte jaren. Het dieet van torenvalken is daarom vaak wat breder, zodat ze ook kleine vogels, kevers, sprinkhanen of regenwormen pakken. Bij onze torenvalken zien we ze ook weleens met zandhagedissen aankomen, die door de jongen ook maar al te gretig worden verorberd. Want ja, nu hebben ze het nog makkelijk, maar over enkele weekjes zullen ze het toch zelf moeten gaan opknappen!

Cornelis Fokker
Vogelringstation Meijendel

-------------------------------------

Torenvalkeneitjes!

19 mei 2016

Het is lang spannend gebleven, met een heel familiedrama bij onze torenvalken. Uiteindelijk lijkt toch alles goed te gaan komen. Op 7 mei werd het eerste ei gelegd en met keurige tussenpozen van twee dagen werd op vrijdag de 13e het vierde en voorlopig laatste ei gelegd.

Voor het gevoel begonnen onze valken wellicht wat laat met eieren leggen, maar ze kunnen wel tot eind mei wachten. Ook het andere Scheveningse paartje is nu pas net begonnen met broeden, wat wel laat zien dat het geen uitzondering is.

Torenvalken leggen normaal gesproken drie tot zeven eieren, met een gemiddelde nestgrootte van vijf of zes. Ons paartje heeft wat dat betreft iets minder eieren dan een normaal torenvalkechtpaar. Na het leggen van de laatste eieren is het vrouwtje ook flink aan het broeden gegaan. Daar beginnen ze altijd wat later mee, zodat de eieren mooi tegelijkertijd uitkomen. Met een gemiddelde broedduur van 33 dagen zullen de eerste jongen zo rond 12 juni uitkomen is mijn verwachting.

Het is overigens bijna altijd het vrouwtje dat de eieren bebroed, maar af en toe zal ze wellicht even wisselen van de wacht met meneer. Het mannetje zorgt zoals jullie ongetwijfeld zien normaal gesproken voor het voedsel van het vrouwtje, zodat die het belangrijkste klusje kan klaren...

Cornelis Fokker
Vogelringstation Meijendel

--------------------------------------

Grondbroedende torenvalken

26 april 2016

Door de inbrekers bij de kerkuilen is het familiedrama van mevrouw torenvalk een beetje ondergesneeuwd. Haar oorspronkelijke mannetje is verdwenen, maar gelukkig zijn er al nieuwe belangstellenden gearriveerd en lijkt ze nu weer een vaste partner te hebben. Veel valt nog niet te zeggen, maar aangezien eieren gelegd kunnen worden van eind maart tot eind mei hebben ze nog wel even tijd om aan elkaar te wennen. Om toch maar weer eens tot een blogje te komen, ben ik even de boekenkast ingedoken.

Het boek ‘Uit Neerlands Vogelleven’ van Nol Binsbergen (1908-1945), een Nederlandse ornitholoog en vogelfotograaf, kwam ik daar tegen met daarin een stukje dat hij wijdt aan de ‘Rode wiekel’. Deze man, die een camera kon kopen, omdat hij een prijs van de staatsloterij had gewonnen, was met regelmaat op Texel te vinden. Op dat toen nog boomarme eiland (net als Terschelling toentertijd) broedden torenvalken op de grond. Net als de grauwe kiekendieven die toen nog op het eiland broedden.

Ook dr. Jac. P. Thijsse schrijft in ‘Het Vogelboekje’ bij de torenvalk: ‘Nestelen ook in steden, maar meest buiten in boomen, op de Noordzee-eilanden vaak op den grond.’ Kennelijk was dat toen echt een bekend gebruik voor torenvalken.

Dit op de grond broeden van torenvalken is verleden tijd en nesten worden nu enkel nog maar gevonden in gebouwen, hoogspanningsmasten, oude kraaiennesten en natuurlijk in nestkasten. Opvallend genoeg is overigens het slagingspercentage van een broedgeval in een nestkast een stuk hoger dan in bijvoorbeeld oude kraaiennesten. Wat dat betreft zitten onze torenvalken goed…

Cornelis Fokker
Vogelringstation Meijendel

--------------------------------------

Waar blijven de eieren?

20 april 2016

Net als vorig jaar hebben onze torenvalken rond 20 april nog geen eieren. Ik vraag me af of het er nog van gaat komen... Alle voortekenen zijn er wel. Er worden prooien overgedragen, nestkuiltjes gedraaid en er zijn zelfs paringen geweest in de kast, maar nog geen ei.

Komt het door de kou? Zijn er nog niet voldoende prooien? Wat is de reden? Ik weet het niet. Mocht een dezer dagen een ei gelegd worden, dan volgen er met een regelmaat van om de dag vier tot zes eieren. Er komen ook legsels voor van twee en zelfs van negen eieren, maar dat is heel sterk afhankelijk van het voedselaanbod en de weersomstandigheden. Trouwens; vorig jaar werd het eerste ei pas rond 25 mei gelegd. (In 2014 hadden ze er al vier eind april).

De tekening van de eieren van een torenvalk is erg gevarieerd. Zelfs per nest. Ze kunnen roodbruin zijn, gevlekt, gespikkeld en zelfs lichtbruin zijn.

Prooien
Onze torenvalken vangen graag muizen. Woelmuizen zijn het meest favoriet. Het zijn grote muizen en ze smaken goed. In Meijendel komen twee soorten woelmuizen voor: de veldmuis en de rosse woelmuis. Daarnaast eten onze torenvalken ook graag een zandhagedis. Zandhagedissen zijn groen of bruin. De groene zijn mannetjes en de bruine zijn de vrouwtjes.

Dagmenu
Nu gaat het nog om een enkele muis of hagedis die door de man aan het vrouwtje wordt gegeven. Straks als de pullen er zijn, moeten er wel 30 prooien aangedragen worden om iedereen te voeren. Laten we maar hopen op een eerste ei en dat dit paartje hun taak net zo serieus neemt als het paar van vorig jaar.

Afwachten maar!

Sandra Zittersteijn
Communicatieadviseur Dunea

--------------------------------------

Hofmakerij van torenvalken

29 maart 2016

Net als bij de kerkuilen spelen ook de hormonen van de torenvalken de laatste tijd hoog op. Het paartje zit nu met enige regelmaat te ‘snavelen' en ze hebben ook al gepaard.

Op zich is het opvallend dat het aantal paringen zo laag is, zo las ik in de comments van de enthousiaste volgers dat het in deze kast pas de eerste paring was in vier jaar tijd. Torenvalken zijn roofvogels die normaal gesproken juist veel paren. Ze beginnen meestal zo'n acht weken voor de eileg met één of twee paringen per dag. Dat neemt toe tot zo'n acht keer per dag tijdens de eileg. Door zo vaak te paren, voorkomt het mannetje dat het vrouwtje wordt bevrucht door andere mannetjes. Mogelijk doet dit paartje de paringen ergens anders op de toren of gaan ze de komende weken pas echt 'los'.

De andere baltsactiviteiten (bijvoorbeeld het snavelen) zijn om elkaar het hof te maken en zo de band te versterken. Ook de cirkelende vluchten die het paartje maakt boven de nestkast en de vliegmanoeuvres die ze daarbij uitvoeren, horen bij de balts. Uiteindelijk zijn het allemaal voorbereidingen voor de eileg, die meestal tussen eind maart en eind mei plaatsvindt. Hopelijk stellen ze ons geduld niet al te lang op de proef.

Cornelis Fokker
Vogelringstation Meijendel

--------------------------------------

Wie is wie?

15 maart 2016

Van het tweetal torenvalken dat steeds regelmatiger in de kast komt kijken, is wel duidelijk dat ze een paartje vormen. Zeker als ze samen soms druk zitten te kibbelen is te zien dat het komend jaar wel zien zitten samen… Maar wie is wie?

Het vrouwtje heeft duidelijk meer strepen en meer bandering op de bovendelen van haar lijf dan het mannetje. Met name op de kop is dit verschil ook goed zichtbaar, aangezien het mannetje daar wat grijzig is en een licht bandje in de nek heeft. Zij komt dus veel donkerder over dan haar partner, maar het is soms lastig te zien met welk geslacht we te doen hebben.

Vermoedelijk zal het mannetje in de loop van het seizoen meer gaan verkleuren. Naarmate mannetjes torenvalk ouder worden, gaan ze steeds minder op de vrouwtjes lijken en krijgen ze o.a. een grijs ipv een bruin petje en een mooi grijze staart met een zwarte eindband. Veel van de bandering op de bruine veren verdwijnt.

Het mannetje dat afgelopen jaar in deze kast zat, was in dat opzicht al een stuk verder dan deze huidige bewoner. Wie weet wordt deze man net zo mooi als zijn voorganger, als hij in elk geval maar ook net zoveel koters kan grootbrengen…

Cornelis Fokker
Vogelringstation Meijendel

--------------------------------------

Bekijk de torenvalk live!

2 maart 2016

De torenvalk en de kerkuil zijn uitstekende jagers. Ze voeden zich vooral met muizen en insecten. Zo voorkomen ze plagen en zijn ze zeer belangrijk voor het natuurlijk evenwicht in ons duinwatergebied.

Live
Vanaf vandaag kunnen jullie live meekijken in de nestkasten van onze collega's. Een mooiere dag om te starten, kunnen we niet uitzoeken. Want vandaag start bij Dunea ook officieel het  broedseizoen. Gaan onze vogels weer de liefde vinden? En gaan ze voor nakomelingen zorgen? Vorig jaar was het een top jaar bij de valken. Maar liefst zes pullen verlieten in juli het nest. Vol verwachting gaan we ze volgen en via de website, social media en blogs houden we jullie op de hoogte.

Sandra Zittersteijn
Communicatieadviseur Dunea