Mangaan

• Grondslag norm: esthetisch/organoleptisch, deels bedrijfstechnisch
• Normwaarde Waterleidingbesluit 2001: 50 μg/l
• Richtlijn WHO (voorlopig) 1998: 500 μg/l

Herkomst en gebruik
Mangaan is een van de meest voorkomende elementen in de bodem en komt vaak samen met ijzer, ammonium en methaan voor. Deze componenten kunnen oplossen in zuurstofloos water; verwijdering van de stoffen gebeurt door beluchting en filtratie . Mangaan wordt veelal gebruikt bij de productie van ijzer, staal en andere legeringen en komt voor in gebruiksvoorwerpen zoals batterijen, glas en vuurwerk.
In het oppervlaktewater variëren de concentraties mangaan van 0,001 tot 0,6 mg/l. Hogere concentratieniveaus worden meestal veroorzaakt door industriële verontreiniging.

Gezondheidskundige betekenis
Mangaan is een essentieel element voor de mens. Inname van mangaan gebeurt veelal via voedsel, zoals vlees, vis, eieren en zuivelproducten. Concentraties die worden gevonden in groenten, granen en noten, variërend van 0,41 tot 47 mg/kg. Een kopje thee kan 0,4 tot 1,3 mg mangaan bevatten. Naar schatting ligt de totale dagelijkse inname van mangaan in Nederland tussen de 2 en 10 mg per dag. De bijdrage van drinkwater aan de totale dagelijkse inname van mangaan is gering, gezien de normwaarde van 50 μg/l voor drinkwater. De dagelijkse behoefte wordt geschat op 1,8 tot 3 mg. De dagelijkse inname voor volwassenen in Nederland is ongeveer 2 tot 9 mg. Hoewel mangaan geen gevaar voor de gezondheid oplevert, kan de aanwezigheid van mangaandioxide problemen geven voor de consument en de waterleidingbedrijven. Een concentratie boven de 150 μg/l geeft aan het drinkwater een ongewenste smaak en kan wasgoed en leidingmaterialen verkleuren.

Normen en richtlijnen
De WHO heeft geconcludeerd dat op dit moment geen enkele individuele studie geschikt is om een gezondheidskundige richtlijnwaarde voor drinkwater af te leiden. Gebruik makend van gegevens uit meerdere studies is een voorlopige richtlijnwaarde van 500 μg/l vastgesteld. De WHO geeft tevens aan dat bij waarden hoger dan 100 μg/l verkleuring van wasgoed kan optreden; concentraties lager dan 50 μg/l kunnen al aanleiding geven tot klachten over geur en smaak.