Arseen

• Grondslag norm: gezondheidskundig
• Normwaarde Waterleidingbesluit 2001: 10 μg/l
• Richtlijn WHO 1993: 10 μg/l

Herkomst en gebruik
Arseen en arseenverbindingen komen wijdverspreid in de aardkorst voor. Arseen wordt gebruikt in de productie van legeringen voor transistors, halfgeleiders en lasers, maar ook in de productie van onder meer glas, textiel en papier.

Mijnbouwactiviteiten, het smelten van metalen en het verbranden van fossiele brandstoffen zijn de belangrijkste industriële processen die bijdragen aan de arseenverontreiniging van lucht, water en bodem. Ook via natuurlijke processen zoals oplossing vanuit mineralen en ertsen komt arseen in water terecht. In Nederland ligt de concentratie arseen in grondwater meestal aanzienlijk lager dan 10 μg/l.

De blootstelling van de mens aan arseen gebeurt in Nederland voornamelijk via voedsel. De totale dagelijkse inname van arseen (anorganisch en organisch) wordt geschat op 20-300 μg/dag, afhankelijk van het land en het type voedsel. Vis en vlees zijn de belangrijkste bronnen voor de inname van arseen via voedsel. De blootstelling via inademing van lucht is in het algemeen minder dan 1 μg voor niet-rokers. Voor rokers kan dit oplopen tot 10 μg/dag.
In principe zijn de arseenconcentraties in natuurlijke wateren en daarmee ook drinkwater, laag. Op sommige plaatsen in de wereld (in gebieden met verhoogde concentraties arseen) bevat drinkwater wel 100 μg/l.

Gezondheidskundige betekenis
Arseen kan effect hebben op verschillende orgaansystemen, waaronder de huid en de ademhalings-, hart- en vaat-, immuun-, zenuw- en voortplantingssystemen. Er heeft de laatste jaren wereldwijd veel discussie plaatsgevonden over de juiste richtlijnwaarde of norm voor arseen in drinkwater. Dit komt onder andere doordat in de epidemiologische studies naar blootstelling van mensen grote verschillen in blootstelling voorkwamen. Het vaststellen van de laagste arseenconcentratie waarbij een verhoogd kankerrisico kan optreden, is daarom moeilijk.

Normen en richtlijnen
In 1993 heeft de WHO een voorlopige richtlijnwaarde van 10 μg/l vastgesteld. Zowel de EU als Nederland heeft deze waarde overgenomen. In Nederland is de gemiddelde concentratie arseen in drinkwater lager dan 5 μg/l. Arseen in grondwater kan goed worden verwijderd door beluchting/snelfiltratie.