Aluminium

• Grondslag norm: esthetisch/organoleptisch
• Normwaarde Waterleidingbesluit 2001: 200 μg/l (meldingsplicht bij dreigende overschrijding van 30 μg/l i.v.m. nierdialyse)
• Richtlijn WHO 1998: geen vermelding

Herkomst en gebruik
Aluminium is een in de natuur veel voorkomend element. Aluminium en aluminiumverbindingen worden gebruikt in de industrie, de bouw, in verpakkingen, verfpigmenten, geneesmiddelen en voedseladditieven. Aluminium kan in het milieu terechtkomen door emissies vanuit de industrie, autoverkeer, sigarettenrook maar ook door natuurlijke oorzaken zoals de aanwezigheid in de bodem.

Voedingsmiddelen leveren de grootste bijdrage aan de dagelijkse inname van aluminium. De concentratie in voedsel verschilt. Zo worden in specerijen en kruiden hoge gehalten aangetroffen, terwijl het gehalte in fruit en vlees- en visproducten over het algemeen laag is. Daarnaast hangt de concentratie in voedsel erg af van het gebruik van aluminiumhoudende toevoegingen. Het bereiden van voedsel in aluminium pannen kan de inname van aluminium doen toenemen, met name bij het koken van relatief zure groenten en fruit zoals spinazie, rabarber en citrusvruchten. Tot slot zijn er ook medicijnen die aluminium bevatten. De dagelijkse inname van aluminium via voeding is in Europa circa 2-13 mg.

Gezondheidskundige betekenis
In het lichaam van nierdialysepatiënten kunnen relatief grote hoeveelheden aluminium ophopen wat op lange termijn hersenschade kan veroorzaken. De nierdialysevloeistof die patiënten krijgen toegediend, wordt gezuiverd met behulp van speciale apparatuur. De concentratie van aluminium in water dat gebruikt wordt voor de bereiding van nierdialysevloeistof, mag maximaal 30 μg/l bedragen. Daarom geldt er een meldingsplicht voor waterleidingbedrijven als de hoeveelheid aluminium in het geleverde water meer dan 30 μg/l bedraagt. Het feit dat aluminium schadelijk is voor nierpatiënten, houdt overigens niet in dat dit ook voor gezonde personen het geval is.

Normen en richtlijnen
De grondslag van de EG-norm en de norm in het Waterleidingbesluit voor aluminium is esthetisch/organoleptisch. Bij hogere concentraties dan de norm van 200 μg/l kan dat leiden tot klachten van de consument omdat dan onder andere verkleuring in het water kan optreden. In verband met het beschermen van nierdialysepatiënten wordt er gewaarschuwd als de waarde van 30 μg/l wordt overschreden.